പഴകും തോറും വീഞ്ഞിന് വീര്യം കൂടും എന്നാണല്ലോ പറയപ്പെടുന്നത്. എന്നാല്‍ ആയിരത്തിലേറെ വര്‍ഷം പഴക്കമുള്ള വീഞ്ഞിന്റെ കാര്യത്തില്‍ ഇത് ശരിയാകണമെന്നുണ്ടോ?. അതിന് ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ് ജര്‍മനിയിലെ സ്‌പെയര്‍ വൈന്‍ ബോട്ടില്‍ (Speyer Wine Bottle). ഏകദേശം 1,600 മുതല്‍ 1,700 വര്‍ഷം വരെ പഴക്കമുണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന ഈ കുപ്പി ഇന്നും ചരിത്ര കൗതുകമായി തുടരുകയാണ്. എ.ഡി. 325 കാലഘട്ടത്തില്‍ നിര്‍മിച്ചതായി കരുതുന്ന ഈ കുപ്പി റോമന്‍ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കാലത്തുളളതാണ്. ഇത്രയും കാലം പിന്നിട്ടിട്ടും കുപ്പി തുറക്കാതെ അടച്ച നിലയില്‍ത്തന്നെ തുടരുന്നു എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത. അതിനുള്ളില്‍ ദ്രാവകത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങളും കാണാം. ജര്‍മനിയിലെ സ്‌പെയര്‍ നഗരത്തിലുള്ള 'ഹിസ്റ്റോറിക്കല്‍ മ്യൂസിയം ഓഫ് ദ പാലറ്റിനേറ്റി'ലാണ് ഈ ചരിത്രവസ്തു സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്.
1867 ല്‍ ജര്‍മനിയിലെ സ്‌പെയര്‍ നഗരത്തിനടുത്തുള്ള ഒരു പുരാതന റോമന്‍ ശവകുടീരം ഖനനം ചെയ്യുന്നതിനിടെയാണ് ഈ കുപ്പി കണ്ടെത്തിയത്. അവിടെ ഒരു പുരുഷനെയും സ്ത്രീയേയും അടക്കിയ കല്ലറകള്‍ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇവയ്‌ക്കൊപ്പം നിരവധി ഗ്ലാസ് പാത്രങ്ങളും കണ്ടെത്തി. മരിച്ചവരോടൊപ്പം ഭക്ഷണവും പാനീയങ്ങളും ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള വസ്തുക്കള്‍ അടക്കം ചെയ്യുന്ന രീതി പുരാതന റോമന്‍ സമൂഹത്തില്‍ നിലനിന്നിരുന്നു. മരണാനന്തര ജീവിതത്തിലും ഇവ ആവശ്യമായി വരുമെന്ന വിശ്വാസവുമായി ഇത്തരം ആചാരങ്ങള്‍ ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നിരിക്കാം. കണ്ടെത്തിയ പാത്രങ്ങളില്‍ പലതും കാലക്രമത്തില്‍ തകര്‍ന്ന് പോവുകയും മറ്റും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാല്‍ ഒരു കുപ്പിയില്‍ മാത്രം ദ്രാവകം അവശേഷിച്ചു. അതിന്റെ അപൂര്‍വത തിരിച്ചറിഞ്ഞതോടെയാണ് ഈ കുപ്പി ചരിത്രകാരന്മാരുടെയും ഗവേഷകരുടെയും ശ്രദ്ധ നേടിയത്.
ഇന്നത്തെ വീഞ്ഞുകുപ്പികളില്‍ കാണുന്നതുപോലെ തെളിഞ്ഞ ദ്രാവകമല്ല ഇതിനുള്ളിലുള്ളത്. കുപ്പിയുടെ അടിഭാഗത്ത് കുറച്ച് ദ്രാവകവും അതിനു മുകളിലായി കട്ടിയുള്ള റെസിന്‍ പോലെയുള്ള പദാര്‍ഥവും കാണാം. അതിനു മുകളില്‍ ഒലിവ് എണ്ണ ഒഴിച്ച് വായുവുമായുള്ള സമ്പര്‍ക്കം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. കുപ്പിയുടെ വായ്ഭാഗം മെഴുകുപയോഗിച്ച് അടച്ചതായും കാണപ്പെടുന്നു. വായുവുമായുള്ള സമ്പര്‍ക്കം കുറഞ്ഞിരിക്കുന്നത് കൊണ്ട് വീഞ്ഞിന്റെ രാസമാറ്റങ്ങള്‍ മന്ദഗതിയിലായതായാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ട് മാത്രം വീഞ്ഞ് ആയിരക്കണക്കിന് വര്‍ഷം അതിന്റെ യഥാര്‍ഥ രുചിയിലും ഗുണത്തിലും നിലനിന്നുവെന്ന് കരുതാനാവില്ല. കാലക്രമത്തില്‍ കുപ്പിക്കുള്ളിലെ വസ്തുക്കളില്‍ വലിയ രാസമാറ്റങ്ങള്‍ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിനാല്‍ ഇന്ന് അവശേഷിക്കുന്നത് സാധാരണ രീതിയില്‍ കുടിക്കാവുന്ന വീഞ്ഞല്ല. മറിച്ച് പുരാതന വീഞ്ഞുനിര്‍മാണത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാന്‍ സഹായിക്കുന്ന ചരിത്രാവശിഷ്ടമാണ്.
ഈ കുപ്പിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വലിയ കൗതുകം ഇതാണ്. കുപ്പിക്കുള്ളില്‍ എന്താണെന്ന് കൂടുതല്‍ കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കാന്‍ അത് തുറന്ന് പരിശോധിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം ഗവേഷകര്‍ക്കുണ്ടാകാം. എന്നാല്‍ അതിന് വലിയ അപകടസാധ്യതകളുമുണ്ട്. ആയിരത്തിലേറെ വര്‍ഷമായി അടഞ്ഞുകിടക്കുന്ന കുപ്പി തുറക്കുമ്പോള്‍ വായു അകത്തേക്ക് കടക്കും. അതോടെ ഉള്ളിലുള്ള ദ്രാവകത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തില്‍ മാറ്റങ്ങള്‍ സംഭവിക്കാം. മാത്രമല്ല പഴക്കം ചെന്ന ഗ്ലാസ് കുപ്പി കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനിടയില്‍ പൊട്ടിപ്പോയാല്‍ അതിനുള്ളിലെ ചരിത്രാവശിഷ്ടവും എന്നെന്നേക്കുമായി നഷ്ടപ്പെടും. അതുകൊണ്ടാണ് മ്യൂസിയം അധികൃതര്‍ കുപ്പി തുറക്കുന്നതില്‍ ജാഗ്രത പുലര്‍ത്തുന്നത്. ഇത്രയും കാലം സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഒരു അപൂര്‍വ ചരിത്രവസ്തുവിനെ കേടുപാടുകള്‍ വരുത്താതെ നിലനിര്‍ത്തുക എന്നതാണ് അവരുടെ പ്രധാന പരിഗണന.
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള വീഞ്ഞിന്റെ കുപ്പി എന്ന വിശേഷണം ഈ സ്‌പെയര്‍ കുപ്പിക്ക് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ദ്രാവകരൂപത്തില്‍ കണ്ടെത്തിയ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള വീഞ്ഞ് ഇതല്ല. 2024-ല്‍ സ്‌പെയിനിലെ കാര്‍മോണയില്‍ കണ്ടെത്തിയ റോമന്‍ ശവകുടീരത്തിലെ ഒരു പാത്രത്തില്‍ ഏകദേശം 2,000 വര്‍ഷം പഴക്കമുള്ള വീഞ്ഞിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങള്‍ ഗവേഷകര്‍ കണ്ടെത്തുകയം തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്തിരുന്നു. രാസപരിശോധനകളാണ് അതിന്റെ സ്വഭാവം തിരിച്ചറിയാന്‍ സഹായിച്ചത്.
എന്നാല്‍ സ്‌പെയര്‍ കുപ്പിയുടെ പ്രത്യേകത മറ്റൊന്നാണ്. അത് അടച്ച നിലയില്‍ തുടരുന്ന പുരാതന ഗ്ലാസ് വീഞ്ഞുകുപ്പിയാണ്. അതിനുള്ളില്‍ ദ്രാവകം ഇപ്പോഴും അവശേഷിക്കുന്നുവെന്നതും ഇതിനെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നു. ആയിരത്തിലേറെ വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കുശേഷവും ആ കുപ്പി തുറക്കാതെ സൂക്ഷിക്കുന്നതിന്റെ കാരണം അതിനുള്ളിലെ വീഞ്ഞിന്റെ രുചിയറിയാനുള്ള കൗതുകത്തെക്കാള്‍ വലുതാണ്. ഒരിക്കല്‍ തുറന്നാല്‍ തിരിച്ചുപിടിക്കാനാവാത്ത ചരിത്രത്തെ അതേപടി സംരക്ഷിക്കണമെന്ന തീരുമാനമാണ് അതിനു പിന്നില്‍.